szósty dzień Oktawy Narodzenia Pańskiego – znak Jezusa i znaczne imiona

Łk 2,36-40
Przekład: 

36 I była Anna prorokini, córka Fanuela, z pokolenia Asera, ona posunięta w dniach wielu, przeżywszy z mężem lat siedem od dziewictwa swojego.

37 I [była] wdową aż do lat osiemdziesięciu czterech, która nie odstępowała od Świątyni, postami i modlitwami służąca nocą i dniem.

38 I tej właśnie godziny przystąpiwszy [do nich], zgodnie odpowiadała Bogu i mówiła o Nim wszystkim oczekującym odkupienia Jerozolimy.

39 I skoro spełnili wszystkie [rzeczy] według prawa Pana, wrócili do Galilei, do swojego miasta Nazaretu.

40 Dziecię zaś rosło i wzmacniało się, napełniając się mądrością, i łaska Boga była ku Niemu.

Uwagi: 

Dzisiejsze opowiadanie o prorokini Annie jest kontynuacją wczorajszego opisu spotkania Dziecięcia z Symeonem. Można je lepiej odczytać dzięki przetłumaczeniu hebrajskich imion i wyjaśnieniu symboliki liczb.

Anna to po hebrajsku „łaska” (greckie słowo charis jest obecne w wersecie 40).

Fanuel to inaczej Peni-El, czyli „Oblicze Boga”. Jest to nazwa miejsca, w którym Jakub walczył z Bogiem, pojawiająca się w Księdze Rodzaju (Rdz 32,25-33). Był to jednak raczej Posłaniec Boga – Anioł – chociaż to rzecz dość niejasna, skoro walczący z Jakubem jest też tam nawet nazwany człowiekiem (Rdz 32,25: hbr. isz; gr.LXX anthropos!) To samo słowo „posłaniec” odnosi się zresztą w Biblii Hebrajskiej zarówno do posyłanych ludzi, jak i do aniołów... Jakub (nazwany właśnie tutaj przez owego Posłańca Izraelem!) pyta Go o imię, ale On nie odpowiada – albo raczej odpowiada pytaniem na pytanie i błogosławi. Wobec takiej odpowiedzi Jakub nazywa tylko miejsce, w którym stoczył z Nim walkę, i nazywa je właśnie Peni-El, co jest inną brzmieniową wersją imienia Fanuel. Oto dwa wybrane wersety tej perykopy (przekład z Septuaginty):

Rdz 32,30 Zapytał zaś Jakub i powiedział: „Obwieść mi imię Twoje”. I powiedział: „Dlaczego prosisz o imię moje?” I pobłogosławił go tam.

31 I nazwał Jakub imię miejsca owego Widzenie Boga (eidos theou), „Zobaczyłem bowiem Boga obliczem ku obliczu i uratowana została moja dusza”.

32a Wzeszło zaś mu Słońce, kiedy [Jakub] przechodził Widzenie Boga (...)

Tam, gdzie po grecku w Septuagincie jest „Widzenie Boga” (eidos theou), w hebrajskim oryginale dwa razy występuje nazwa Peni-El, Ewangelia nawiązuje więc tutaj wprost do słowa hebrajskiego. Grecki przekład (czasem spolszczany jako „Pan widzi”) również jednak nawiązuje do oryginału, oddając hebrajskie „Oblicze” greckim słowem eidos. Po grecku etymologia ta zawiera się w grze słów eidoseidon („widzenie” – „widziałem”), a widzenie to ukazuje się też w proroctwie Anny oraz w słowach Symeona (jego imię znaczy „Pan wysłuchał”).

Dodać jeszcze można, że Penuel jest utożsamiony z aniołem Urielem w apokryficznej apokaliptycznej Księdze Henocha...

Imię patriarchy pokolenia Asera (albo Aszera) oznacza błogosławieństwo, jest to jednak inne słowo niż to, którym Anioł błogosławi Jakubowi (w Rdz 32,30 jest czasownik barak). Można je chyba jednak łączyć z greckimi błogosławieństwami Symeona, zwłaszcza że w Septuagincie jest tu dokładnie ta sama forma eulogesen (Łk 2,28,34).

Siedem wspomnianych lat małżeństwa Anny można potraktować osobno jako odrębny okres jej życia. Odejmując go od osiemdziesięciu czterech otrzymujemy siedemdziesiąt siedem lat. To liczba lat służby Bogu we wdowieństwie oraz wcześniejszego dziewictwa, także wspomnianego w tekście, o ile osiemdziesiąt cztery to liczba lat całego życia Anny, a nie tylko liczba lat od momentu jej małżeństwa... Liczba 77 występuje w Ewangelii razem z liczbą siedem tam, gdzie mowa o przebaczeniu (Mt 18,21-22), Siódemka oznacza doskonałość i nieskończoność, a siedemdziesiąt siedem (dziesięć siódemek i jedna) – najdoskonalszą doskonałość. Mamy też tutaj zarazem, znów powracając do ogólnej liczby 84 (77+7) dwanaście siódemek (12*7=84), co można też łączyć z dwunastoma pokoleniami Izraela. To jeszcze bardziej wymowne, jeżeli wziąć pod uwagę, że pokolenie Aszera należy do dziesięciu zaginionych i rozproszonych od czasu najazdu asyryjskiego w roku 722 przed Chrystusem.

Podsumowując można więc powiedzieć, że wersety 36-37 znaczeniem występujących w nich imion i liczb mówią o łasce doskonałego błogosławieństwa dwunastu pokoleń Izraela przed Obliczem Boga.

38 „Zgodnie odpowiadała Bogu” (anthomologeito to theo) – można też przełożyć jako „zgodnie i jawnie wysławiała Boga”. Wydaje się, że jest to nawiązanie do komentowanego wczoraj słowa anilegomenon. Obydwa wyrazy to czasowniki złożone od lego („mówić”, czasownik odpowiadający rzeczownikowi logos) i obydwa mają przedrostek anti („wobec”, „naprzeciw”). Jedyna między nimi różnica jest taka, że w dzisiejszym czasowniku jest jeszcze drugi przedrostek, pochodzący od słowa homos („podobnie”) i nawiązujący z kolei do czasownika homologeo („uznawać”– por. polskie „homologacja”). Tak więc modlitwa Anny to przykład pozytywnej odpowiedzi na wczoraj omawiany „znak odmawiania”, którym jest sam ofiarowny Bogu Jezus (Łk 2,35!)