poniedziałek I tygodnia w ciągu roku – raz powiedział Pan, co dwa słyszałem

Mk 1,14-20
Przekład: 

14 Po wydaniu zaś Jana przyszedł Jezus do Galilei, rozgłaszając Ewangelię Boga 15 i mówiąc że:

„Wypełnił się jest czas i przybliżyło się jest Królestwo Boga. Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię!”

16 I ciągnąc wzdłuż Morza Galilejskiego, zobaczył Szymona i Andrzeja, brata Szymona, zarzucających [sieć rybacką] do morza, byli bowiem rybakami.

17 I powiedział im Jezus:

„Tutaj za Mną i uczynię, że staniecie się rybakami ludzi!”

18 I zaraz zostawiwszy sieci, dołączyli do Jego drogi.

19 I postąpiwszy trochę, zobaczył Jakuba Zebedeuszowego i Jana brata jego, i ich w łodzi szykujących sieci.

20 I zaraz zawołał ich. i odpuściwszy ojca swego Zebedeusza w łodzi z najemnikami, odeszli za Nim.

Uwagi: 

Dzisiejsza Ewangelia opisuje powołanie pierwszych apostołów, które było już tłumaczone i omawiane w wersjach Mateuszowej (Mt 4,12-22) oraz Janowej (J 1,35-42). Warto porównać ze sobą te trzy opisy.

14-15 to wersety paralelne do Mt 4,12-17

„Po wydaniu Jana” (meta to paradothenai ton Joannen) – przekład dosłowny. Uwięzienie Jana Chrzciciela nazwane jest zarówno przez św. Marka jak i przez św. Mateusza tym samym czasownikiem paradidomi, który wielokrotnie określa także wydanie oraz zdradzenie Syna Człowieczego (np. Mk 14,41; Mt 17,22) i Jego uczniów (Mt 10,17). Marek i Mateusz opisują tę samą scenę w różny sposób, ale wyraźnie mówią, że powołanie ma miejsce po uwięzieniu Jana Chrzciciela. Wydaje się natomiast, że powołanie uczniów opisane w Ewangelii Janowej miało miejsce wcześniej, ponieważ wydarza się w niej ono zaraz po chrzcie Jezusa i przed uwięzieniem Jana.

„Przyszedł do Galilei” (elthen eis ten Galilaian) – znaczenie wyboru Galilei jako pierwszego miejsca rozgłaszania Ewangelii oraz miejsca powtórnego powołania uczniów opisane jest tutaj.

„Rozgłaszając” (kerysson) – „ogłaszając jako herold (keryks)”. Słowo to ma znaczenie polityczne, ponieważ herold herold (keryks) to jeden z urzędów królewskich.

„Wypełnił się jest” (peplerotai) oraz „przybliżyło się jest” (engiken) – próba przełożenia greckiego czasu gramatycznego perfectum.

„Czas” (ho kairos) jest tutaj niedokładnym przekładem greckiego słowa, oznaczającego raczej moment lub wybrany, konkretny przedział czasu, a nie czas jako rozciągłość (chronos).

16 „Ciągnąc” (parago) – paralelne do Mt 4,18, gdzie Jezus również idzie brzegiem Morza Galilejskiego, mimo że jest to tam nazwane innym czasownikiem „stąpać” (peripateo). Mateuszowy czasownik powtarza się  także w opisie Janowym (J 1,36).

„Rzucających [sieć rybacką]” (amfiballontas) – czasownik w tym wersecie sugeruje rodzaj sieci rybackiej, określany po grecku jako amfiblestron (słowo to występuje też w Ewangelii wg św. Mateusza).

„Byli bowiem rybakami” (esan gar alieis) – tekst indentyczny z  Mt 4,18.

17 „Tutaj za mną” (deute opiso mou) – również tekst identyczny z Mt 4,19.

„Uczynię, że staniecie się” (poieso genesthai) – obydwa te czasowniki są kluczowe w opisie stworzenia Księgi Rodzaju i podkreślają, że Jezusowe powołanie apostołów jest kontynuacją stwarzenia świata przez Boga Ojca. Czasownik gignomai występuje tylko u Marka, natomiast Mateuszowa składnia została już omówiona wcześniej.

18-19 „Sieci” (diktya) – inna nazwa sieci, bardziej ogólna, odnosząca się prawdopodobnie do sieci tylko rzucanej (od czasownika dikein), niekoniecznie rybackiej, a nie ciągnionej (amfiblestron). Ten sam wyraz diktya w analogicznych miejscach u Mateusza.

„Szykujących” (katartidzontas) – naprawianie sieci polegało zapewne na uzupełnianiu brakujących ogniw i na układaniu ich we właściwej kolejności. Czasownik ten oznacza jednak nie tylko reperację, lecz także wprowadzanie porządku, szyku, czynienie czegoś „kompletnym” (gr. artios) i w pełni wyposażonym. Czasownik powtarza się w Ewangelii Mateusza (Mt 4,21).

20 „Zawołał ich” (ekalesen, tak samo jak w Mt 4,21) – również „nazwał po imieniu”. Piotr nosi już tutaj imię, które zostało mu nadane przez Jezusa przy powołaniu w Ewangelii Janowej (J 1,42). Jeżeli rzeczywiście były to więc dwa różne wydarzenia, Jezus wzywa Piotra imieniem, które nadał mu już przy poprzednim powołaniu.

20 „Z najemnikami” (meta ton misthoton) – dosłownie „z tymi, którzy pracowali za pieniężnym wynagrodzeniem” (misthos). Wzmianki tej nie ma w Ewangelii Mateuszowej.

Powołanie pierwszych apostołów, bardzo podobnie przedstawione przez Ewangelie Marka i Mateusza, a inaczej u Jana, to być może dwa różne wydarzenia, które należałoby połączyć w jedną historię. Wówczas powołanie opisane u Marka i u Mateusza wynikałoby z wydarzenia opisanego przez Jana i następowałoby po nim, mimo że Jan, jak twierdzi się dzisiaj przeważnie, swoją Ewangelię spisał najpóźniej. Mielibyśmy więc taki oto historyczny chiazm: Powołanie przy chrzcie - powołanie nad Morzem Galilejskim - opis powołania nad Morzem Galilejskim - opis powołania przy chrzcie. Natomiast jeszcze inny opis powołania tych samych uczniów znajdujemy u św. Łukasza (Łk 5,1-11!)